كليفورد ادموند باسورث ( مترجم : فريدون بدره اى )

126

سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى )

( * * ) 1341 / 1922 محمد ششم ملقب به حبيب ابن محمد پنجم ( * * ) 1347 / 1929 احمد دوم ابن على سوم ( * * ) 1361 / 1942 محمد هفتم ملقب به منصف ابن محمد پنجم ( * * ) 1362 / 1943 محمد هشتم ملقب به امين ، ابن محمد ششم ، فت 1382 / 1962 ( * * ) 1376 / 1957 حسين النصر بن محمد پنجم 1376 / 1957 رشاد المهدى بن حسين ، سلطان تونسىها 1376 / 1957 دولت جمهورى بيگ‌هاى حسينى از دل پادگان تركانى كه از طرف امپراتورى عثمانى در الجزاير مستقر بودند ، برآمدند . فرماندهء اين پادگان حسين بن على بعد از شكستن و خلع بيگ پيشين تونس در 1117 / 1705 به مقام بيگى ارتقا يافت . در آن حال كه بيگ‌ها مىبايستى اطاعت از سلاطين عثمانى را گردن نهند ، سلاطين عثمانى نيز حسينيان را به عنوان حكمرانان ايالت يا بيگلر بيگى قبول داشتند و به حسين و اعقاب او به وسيلهء فرماندهان محلى عثمانى حق جانشينى موروثى به نخستين اولاد ذكور داده شد . در عمل ، اين قاعده جانشينى هميشه رعايت نمىشد و در سال‌هاى متأخر جانشينى به اعضاى مسن‌تر جانبى خانواده كه ديگر توانايى كامل براى ادارهء امور نداشتند مىرسيد . با اين‌همه ، بيگ‌هاى حسينى دو قرن و نيم حكومت كردند ، هرچند در سال‌هاى آخر حكومت‌شان تحت حمايت فرانسه بود . بيگ‌ها در نبودن دخالت تركان عثمانى توانستند موافقت‌نامه‌هاى ديپلماتيك با قدرت‌هاى اروپايى مانند فرانسه ، انگليس و ايتاليا امضا كنند و قدرت آن‌ها در داخل تونس همين‌كه حموده پاشا سپاه محلى « ينى چرى » ( ارتش جوان ) را در 1226 / 1811 سركوب كرد ، استحكام پذيرفت . طى قرن سيزدهم / نوزدهم علائمى آشكار شد كه بيگ‌ها سياستى را در پيش گرفته‌اند كه از سلاطين مخدوم خود در استانبول استقلال يابند . اما هنوز داشتن ارتباط با تركان با امكان حمايت سياسى و نظامى عثمانىها براى تونس مزايايى داشت ، مانند وقتى كه در سال 1259 - 1260 / 1843 - 1844 ستيز و تنش با ساردنى پيدا شد . طى شورش يونانيان و جنگ كريمه نيز سربازان و قشون تونس به نيروهاى عثمانى پيوستند ، اما در سال 1261 / 1845 احمد بيگ اول با پشتيبانى سياسى فرانسه تعهد خود را در دادن خراج به استانبول زير پا نهاد . معهذا ، استانبول هنوز بيگ‌ها را به عنوان مشيران و واليان محلى وابسته به خود مىدانست ، اما اين پيوستگى و ارتباط صرفا جنبهء نمادين داشت و به هرتقدير ، در 1298 / 1881 خاتمه يافت . هزينه كردن‌هاى بىباكانه بيگ‌ها ،